Het QbD Pilot Project van BioFarmind en LSH.

Noodzaak voor toepassing van QbD voor de ontwikkeling van nieuwe (bio)farmaceutica

De meeste buitenstaanders hebben een positief beeld van de (bio)farmaceutische industrie. Goed geïnformeerde ‘insiders’ weten echter dat dit beeld echter minder gunstig is. Dit is een gevolg van de lange ontwikkelingsduur van nieuwe (bio)farmaceutica en de relatief kleine kans dat de nieuwe geneesmiddelen ook daadwerkelijk op de markt worden geïntroduceerd. Ook is de beheersing van de procesvoering voor de bereiding van geregistreerde producten minder dan die in de semiconductor-industrie. De Amerikaanse FDA heeft deze situatie in 2004 uitgebreid geanalyseerd en de bevindingen vastgelegd in het ‘Innovation/Stagnation Report’. Mede op grond van deze bevindingen heeft de FDA het ‘GMP van de 21ste eeuw’ initiatief genomen. Quality by Design (QbD) is een wezenlijk onderdeel van dit initiatief.

Het beeld, dat de FDA in het ‘Innovation/Stagnation Report’ schetste, werd door IBM Business Consulting Services bevestigd. Deze organisatie publiceerde in 2005 een reeks rapporten over de noodzakelijke aanpassingen van het bedrijfsmodel van deze industrie.
GMP van de 20ste eeuw maakt plaats voor GMP van de 21ste eeuw

De farmaceutische industrie staat bekend om haar strikte regulering. (Bio)farmaceutica worden geproduceerd onder ‘Good Manufacturing Practice’ (GMP) voorwaarden. GMP werd ruim 40 jaar geleden geïntroduceerd. Recent heeft GMP van de 20ste eeuw plaatsgemaakt voor GMP van de 21ste eeuw.

De veranderingen zijn groot. De kwaliteitsborging van GMP bestond voorheen uit uitvoerige documentatie op papier en borging door de uitvoering van een aantal kwaliteitstesten op het gemaakte eindproduct. Deze testen zijn vaak niet direct representatief voor de werking en bijwerkingen bij de mens.

Toegenomen borging van werking en bijwerkingen, die is verankerd in de procesvoering

GMP van deze eeuw, die door FDA, EMEA en ICH is ingevoerd, is wezenlijk anders. De borging van werking en bijwerking van de geneesmiddelen is volledig in het proces verankerd. Dit is mogelijk doordat er een diepgaand inzicht is in de relatie tussen de gewenste productkarakteristieken en de hieraan gekoppelde procesvoering. Deze benadering maakt in de toekomst de uitvoering van kwaliteitstesten-achteraf volledig overbodig. Vrijgave van partijen vindt plaats op basis van procesdata en on-line metingen van de productkarakteristieken, waarbij de randvoorwaarden waaraan deze data moeten voldoen tijdens de procesontwikkeling wetenschappelijk zijn onderbouwd. Deze initiatieven hebben tot gevolg dat de productiekosten van (bio)farmaceutica worden verlaagd, dat tevens de kwaliteit van de producten wordt verbeterd, terwijl de risico’s voor de patiënt worden gereduceerd.

QbD en PAT zijn wezenlijke karakteristieken van GMP van de 21ste eeuw

QbD is een onlosmakelijk onderdeel van deze nieuwe ontwikkeling. QbD is een afspiegeling van een drietal ICH documenten (Q8R2, Q9 en Q10; download van:http://www.ich.org/cache/compo/276-254-1.html) en het ‘Process Analytical Technology’ (PAT) guidance document, dat in 2004 werd gepubliceerd door de FDA. Het document kan worden gedownload van http://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/Guidances/ucm070305.pdf. Deze documenten beschrijven hoe inzicht kan worden verkregen in het risico op foutieve productie en hoe dit risico kan worden beheerst. Het gebruik van moderne statistische methodieken en een systematische benadering bij de ontwikkeling van processen voor nieuwe farmaceutica en biofarmaceutica staan hierbij centraal.

Publicatie van de ‘A-Mab Case Study in Bioprocess Development’

QbD heeft in oktober vorig jaar een extra stimulans gekregen door de publicatie van ‘A-Mab: a Case Study in Bioprocess Development’ door de Amerikaanse ‘CMC Biotech Working Group’. In het document worden de typische QbD consequenties inzichtelijk gemaakt voor de ontwikkeling van een nieuwe monoklonale antistof (A-Mab) voor toepassing bij de mens. Het zeer informatieve document is te downloaden van http://www.casss.org/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=286.

Activiteiten van het QbD-initiatief

Het QbD team van BioFarmind, dat bestaat uit Jan Willem Dorpema, Fred Reman en Coen Beuvery, zet zich in om de QbD aanpak van de ontwikkeling van nieuwe producten in Nederland te stimuleren en doet dat actief in de vorm van:

•de door LSH gefinancierde QbD Pilot (de ‘A-Mab Case Study’ vormt een belangrijke input voor de Pilot)
•de verzorging van een QbD Workshop tijdens het BioBusinessEvent in Almere op 10 juni as
•de voorbereiding van de QbD Workshop op 10 november as in samenwerking met TIPharma.
Momenteel is de voorbereiding van de QbD Pilot in volle gang. Informatie over het programma en andere praktische zaken kunt u downloaden van deze site. De opzet en doelstellingen van de Pilot werden gepresenteerd tijdens de Figon Geneesmiddelen Dagen in oktober 2009.

Aanvullende informatie over ons QbD-initiatief kunt u ook lezen in de laatste vier afleveringen van het BioFarmind Magazine en in de nieuwe aflevering van het Magazine.